آغاز طبیعت دوستی از بشقاب غذا؟

چرا زیست محیطی ترین انتخاب ما، داخل بشقاب ما قرار دارد؟

محیط زیست دغدغه بی غم هاست!؟
دیگر این روزها می دانیم که محیط زیست، غیر از تفریح گاه های آخر هفته ماست یا چمن سبز پارک های شهرداری که نگرانی آن دغدغه ای لوکس دانسته شود. محیط زیست یعنی آبی که می خوریم و با آن خوردنی های مان را پرورش می دهیم، خاکی که روی آن ایستاده ایم و بستر رشد همه میوه ها و سبزیجات ماست، هوایی که نفس می کشیم و چون پتویی به دور زمین، این کره را قبل زیست کرده است، انبوه گیاهان و حیواناتی که حیات را شکل داده اند و ما بخشی از این حیات هستیم و نیز چرخه های کوچک و بزرگ که همه این اجزا را به هم متصل کرده اند.

استفاده از محیط زیست یا حفاظت از محیط زیست؟
حفاظت از محیط زیست یعنی به این خاک و آب و هوا و چرخه های طبیعی تا حدی فشار وارد کنیم که آنها بتوانند به صورت طبیعی خود را تجدید کنند (حد تجدید پذیری sustainability). تا آنجا دود در هوا ول کنیم که درختان بتوانند آن را تصفیه کنند، با چاه های عمیق مان تا آنجا از سفره آب زیر زمینی و آب خوان رودخانه ها و دریاچه ها، آب برداشت کنیم که آب باران مجدد آن را پر کند (نه همچون این روزها که سفره های آب زیرزمینی و دریاچه های ما همگی مریض احوال و در حال مرگند).

خوب ما به عنوان شهروندان عادی چه می توانیم بکنیم؟
حقیقت این است که تمام آن چرخه های عظیم اقتصادی که در حال تحلیل بردن محیط زیست ما هستند، برای تامین تقاضاهای ما فعالیت می کنند (یا دست کم به این بهانه هستند!). هر انتخابی که برای مصرف کردن یا نکردن یک محصول، انتخاب یک محصول از بین سایر نمونه های مشابه آن انجام می دهیم، یک رای است به اینکه چه جریانی را در این سیستم اقتصادی حمایت بکنیم. ما در هر لحظه خرید در حال رای دادن هستیم و اعلام اینکه طرفدار چه جریانی هستیم. ما به میوه های بزرگتر و خوش فرم تر و کرم نخورده سالهای متوالی رای دادیم تا به این نقطه رسیدیم که کارخانه های عظیم، کودها و سم های شیمیایی را به حلق زمین های زراعی و باغات ریختند و از آنجا هم میلی گرم میلی گرم از طریق غذاهایمان در بدن ما تجمع پیدا کردند تا در نهایت ما را به دلایل مختلف روانه بیمارستان ها بکنند. ما هر بار در حین خرید میوه، در حال رای دادن به کود و سم بودیم و هستیم.
و از این دست مثال ها ها فراوان است…

بزرگترین رای!
شاید خوب باشد که بدانیم کدام انتخاب ماست که بیشترین فشار را به محیط زیست وارد می کند؟
پاسخ این سوال دو فاکتور دارد: اول اینکه چه کاری است که اثر تخریبی بیشتری دارد؟ دوم اینکه چند درصد آدم ها آن کار را انجام می دهند؟
اگر کاری اثر تخریبی کمتری در مقایسه داشته باشد اما انبوهی از آدم ها آن را انجام بدهند، در مجموع آن کار برنده مدال بدترین کار زیست محیطی ما خواهد بود. به عنوان مثال در زمینه انتشار گازهای گلخانه ای، سفر با هواپیما یکی از غیر محیط زیستی ترین کارهایی است که هریک از ما می توانیم انجام دهیم. میزان سوخت مصرفی برای بلند کردن یک هواپیما با آن همه وزن، سرسام آور است. اما در مجموع کشوری (و جهانی) درصد افرادی که سفر هوایی انجام می دهند در مقایسه با کاری مثل راندن اتوموبیل تک سرنشین کمتر است. اما کاری که صد در صد ما در این کشور به آن مبادرت می ورزیم همانا خوردن غذا است و آن هم روزی سه وعده. اثرات زیست محیطی تولید غذای ما هر چه باشد ضریب آن هفتاد ملیون ضربدر سه است.

کره زمین ماشینی است که در آفتاب پارک شده!
مواد غذایی که مصرف می کنیم از نظر میزان و نوع اثری که فرایند تولیدشان بر محیط زیست می گذارد، با هم متفاوت هستند. باری که یک کاسه اشکنه با باری که یک سیخ کباب سلطانی بر طبیعت سوار می کند، متفاوت است؛ از نظر میزان آب، مساحت زمینی که زیر کشت رفته، حجم کود و سم و سایر چیزها که برای تامین مواد اولیه این غذاها، مورد استفاده قرار گرفته است. اما سازمان ملل و نهادهای بین المللی تاثیرگذارترین عامل در پروسه تولید مواد غذایی، یک باکتری در شکمبه گاو و گوسفندها (نشخوارکنندگان) می دانند. این باکتری مسئول شکستن و هضم سلولز است که در این پروسه یک محصول جانبی تولید می کند که یکی گاز گلخانه ای قوی است: گاز متان. گازهای گلخانه ای که این روزها نام آنها زیاد می شنویم، پدیده ای به نام اثر گلخانه ای را در زمین تشدید می کنند. اثر گلخانه ای همان است که وقتی ماشین خود را در آفتاب پارک کرده ایم رخ می دهد. اگر ماشین خود را چند ساعتی در آفتاب پارک کنید، زمانی که بازگردید می بینید که هوای داخل ماشین تا چه حد داغ شده است. اتمسفر کره زمین هم موجب اثر مشابهی روی این سیاره می شود. این پدیده تا زمانی که در حد متعادل بود موجب تدوام حیات بر روی این کره بود زیرا دمای کره را در یک بازه قابل زیست نگه می داشت. اما با فعالیت های اخیر انسان تراکم گازهای گلخانه ای در حال افزایش است و ما با پدیده گرمایش جهانی رو به رو هستیم. پدیده ای که در حال تغییر دادن اقلیم این کره است. در این میان انگشت اشاره نهادهای بین المللی از بین فعالیت های مختلف بشری مانند صنایع، حمل و نقل و غیره به سوی دامپروری دراز است (۱). نمودار زیر نشان دهنده این است که از لحاظ تولید گازهای گلخانه ای، تولید هر کیلوگرم مواد غذایی، معادل چه مقدار طی مسافت با اتوموبیل است:
مقایسه گاز گلخانه ای حاصل از مواد غذایی با گاز گلخانه ای حاصل از سفر با ماشین

carbon footprint of our food
حرف آخر چه؟

ما انسان ها به صورت شگفت آوری در حال تکثیر جمعیت خود هستیم! با اینکه چند ملیون سال طول کشید تا در حدود سال ۱۸۰۰ به مرز یک ملیارد نفر برسیم، اما تنها در همین ۲۰۰ سال گذشته هفت برابر شده ایم. و این رشد سرسام آور ادامه دارد…

مراحل رشد جمعیت جهان (۲)
جمعیت بر حسب ملیارد نفر ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
سال (میلادی) ۱۸۰۴  ۱۹۲۷  ۱۹۶۰  ۱۹۷۴  ۱۹۸۷  ۱۹۹۹ ۲۰۱۲ 
تعداد سال های بین هر مرحله - ۱۲۳ ۳۳ ۱۴ ۱۳ ۱۲ ۱۳

حال این همه آدم و آیندگان آنها باید تغذیه بشوند و بار این همه بر دوش طبیعت است. با مصرف کمتر محصولات حیوانی به ویژه گوشت قرمز و پنیر و جایگزینی آنها با محصولاتی که منشا آنها گیاهان هستند، فشاری را که هر وعده غذایی ما بر طبیعت وارد می کند، می توانیم کاهش دهیم. امید است این نقطه شروعی برای اندیشه بیشتر ما درباره غذای مان باشد.

دیگر سخن اینکه آنچه در بالا ذکر شد بایستی همراه باشد با سایر شیوه های دوستدار محیط زیست همچون کاهش مصرف، دوباره مصرف کردن و بازیافت مواد مصرفی (شعار جهانی Reduce, Reuse, Recycle)، رای دادن به نامزدهای دارای دیدگاه محیط زیستی روشن، تلاش برای کنترل جمعیت و از این دست. و در مجموع همه اینها تلاش برای زیستنی شاد بر اساس خرد و پذیرش مسئولیت پیامدهای رفتارمان.

(۱)
به استناد گزارش فائو livestock long shadow منتشر شده در سال سال ۲۰۰۶
و نیز گزارش منتشر شده از انستیتوی Worldwatch که در اواخر سال ۲۰۰۹ منتشر شد فایل pdf گزارش
(۲)
http://en.wikipedia.org/wiki/World_population

One comment on “آغاز طبیعت دوستی از بشقاب غذا؟

  1. نجمه می‌گه:

    چقدر خوشحالم به خاطر یافتن این وب سایت! وسط بیابان سایبانی و جوی آبی پیدا کرده ام. حدس میزنم که از شما بسیار بیاموزم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


چهار + 9 =

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>