Tag: امنیت غذایی

اکو پارک

توجه: این یک طرح شخصی بوده است که از طرح اکوپارک تهران الهام گرفته شده است و اکنون دیگر پیگیری نمی شود.
طرح پارک زیست بوم سازگار مشهد

Mashhad Eco Park

اکوپارک تهران - الگوبرداری برای مشهد

این مزرعه در زمینی محصور با خاک مناسب،‌ دارای دسترسی به منابع آبی لازم، در داخل محدوده شهری مشهد راه اندازی می شود و مشتمل بر دو بخش می باشد: بخش کشت و کار و ساختمان آموزشی – اداری

اهداف:
پارک زیست بوم سازگار مشهد به دنبال ارائه الگو و مدلی برای بهبود بخشیدن امنیت، دسترسی و سلامت غذایی شهروندان مشهدی است،‌ با این امید که با گسترش این ایده ارزش و کیفیت غذایی را ارتقا بدهد، از تنوع بوم شناختی و فرهنگی حفاظت کند، بستری فراهم کند که شاخص های سلامت روانی خانواده بهبود یابد، همچنین فرایند رسیدن به یک اقتصاد مبتنی بر حفاظت از زیست محیط، بازیافت و بازسازی را تسریع کند. اکوپارک شهری محلی خواهد بود برای درگیر کردن خانواده ها در کوتاه کردن فاصله بین محل تولید محصولات غذایی تا محل مصرف آن که هم دارای جنبه های بسیار با اهمیت زیست محیطی و هم اقتصادی می باشد.

فعالیت ها:
۱.
قطعه زمین های کشاورزی:
به هر تک خانواده یا مجموعه خانواده علاقمند قطعه زمینی اجاره داده می شود تا در آن اقدام به کاشت سبزیجات و صیفی جات مورد نیاز خود نمایند. بدیهی است هر خانواده پیش از در اختیار گرفتن زمین بایستی در دوره ویژه آموزشی کاشت ارگانیک شرکت کند و هر خانواده در کاشت هر محصول یک ساله مختار خواهد بود (انواع گوجه فرنگی، خیار، خانواده کدوها، بادنجان، خانواده فلفل، محصولات جالیزی از قبیل هندوانه و خربزه، گل ها مانند آفتابگردان، سبزیجات برگی مانند جعفری، ریحان، تره و غیره.) و خود مسئولیت تمام مراحل کاشت، داشت و برداشت را خواهد داشت.

۲.
بخش تولید و آموزش تولید کمپوست و ورمی کمپوست
در این بخش خانواده ها می توانند با آوردن زباله های خانگی خود اقدام به تولید و فراگرفتن شیوه تولید کودهای ارگانیک غیر شیمیایی بنمایند.
این بخش دارای لوازم و تجهیزات مورد نیاز و مسئول فنی ویژه خود خواهد بود

۳.
مزرعه نمونه
مجموعه خود برای نمونه در یک قطعه زمین اقدام به کاشت انواع سبزیجات و صیفی جات می نماید
دو هدف از این قطعه مزرعه نمونه دنبال می شود:
الف) هر خانواده که قطعه زمینی را در اختیار می گیرد می تواند با مراحل و شکل و نهایی کار آشنا شود و الهام و ایده بگیرد.
این مزرعه در واقع محلی برای آموزش در عمل کشاورزی ارگانیک برای شهروندان (به جهت کشاورزی شهری) خواهد بود.
ب) فروش محصول: عموم مردم می توانند با مراجعه به مزرعه یک سبد دریافت کنند و خود با چیدن محصول دلخواه خود، اقدام به خرید یک محصول سالم کنند.
پ) این مزرعه از همکاری کارشناسان و متخصصین IPM تایید شده از سوی جهاد کشاورزی بهره خواهد برد و در نهایت مزرعه می تواند نمونه موفقی باشد که در آینده جهت آموزش عملی و بازدید کارشناسان کلینیک های گیاه پزشکی و کشاورزان مورد استفاده قرار بگیرد.

۴.
غذاخوری سالم ارگانیک
در حاشیه مزرعه نمونه یک مجموعه غذاخوری وجود خواهد داشت که روزانه با توجه به محصولات برداشت شده روز، اقدام به طبخ و عرضه مجموعه از غذاهای ساده و سالم خواهد نمود. این مجموعه آموزش های مربوط به طبخ غذا به شکلی که ارزش های غذایی مواد اولیه حفظ شود، ارائه می شود

۵.
مدرسه طبیعت
فضای بسته آموزشی: محل برگزاری بخش های تئوری و نظری و کارهای ظریف
زمین شماره ۱: زمینی برای کاشت،داشت و برداشت صیفی و سبزی برای کودکان
زمین شماره ۲: زمینی برای کاشت گلهای فصلی رنگارنگ از بذر تا نشا و گلدانهای گل
زمین شماره ۳:زمینی که امکان جمع شدن گروهی کودکان برای آموزش مفاهیم محیط زیستی بصورت عملی و مصور را فراهم کند.
زمین شماره ۴: زمین اختصاصی مادر و کودک

بخش فروش لوازم باغبانی: در این بخش خاک استریل، گلدانهای آماده برای نگهداری توسط کودکان و لوازم باغبانی متناسب با سلیقه کودکان مثل آبپاش، گلدان و بیلچه جهت فروش عرضه می شود.
بخش فروش لوازم کمک آموزشی: لوازم کمک آموزشی شامل انواع کتابهای قصه ، رنگ آمیزی، پازل و … که به کودکان در مورد باغبانی، روابط آب و خاک و گیاه ، محیط زیست و حشرات و موجودات بومی منطقه اطلاعات می دهد.

 

فواید کار با خاک و آب و گیاه برای کودکان
الف)
در مطالعات و تحقیقات مختلف به تفصیل به تاثیر فعالیتهای باغبانی بر شخصیت ، رفتار ،ذهن و جسم کودکان پرداخته شده است، که بخشی از آن شامل موارد زیر است:
احساس ارزشمند بودن
پرورش صبر
مسئولیت پذیری
ایجاد صمیمیت و نزدیکی با والدین و مربیان
کاهش چشمگیر بزهکاری (در کودکانی که با طبیعت سر و کار دارند این امر در نتیجه بالا رفتن اعتماد به نفس و عزت نفس، برقراری ارتباط مثبت با بزرگسالان وایجاد احساس ارزشمندی حاصل می گردد.)
شکوفا شدن خلاقیت
بالابردن مهارتهای کار گروهی
نگرش مثبت به طبیعت
مطبوع کردن فرآیند یادگیری
آموزش تصمیم گیری در رویارویی با مسائل مهم
رشد بیشتر قابلیتهای ذهنی در هر گروه سنی، نسبت به همسالان
تجربه چرخه حیات
بالا رفتن بلوغ فکری
استفاده از تمامی حواس پنجگانه
باغبانی و تماشای طبیعت باعث کاهش استرس می شود.
باغبانی بازی و سرگرمی سحرآمیزی است که یک دانه را تبدیل یک خوراکی یا گل زیبا مینماید، و بیخطر و مفید است.
در کشورهای پیشرفته آموزش باغبانی به کودکان، راه حلی جهت برطرف کردن مشکلات محیط زیست است. در طی این روند کودکان می آموزند، چطور می توانند سبب رشد و بالندگی ،یا بالعکس تخریب محیط زیست شوند.
باغبانی سبب ایجادعلاقه به خوردن خوراکیهای سالم و توجه به سبزیجات و میوه ها می شود.
و در نهایت باغبانی فرصتی برای ارتباط کودک با خود ، آرامش روان ، افزایش تمرکز(بدلیل استفاده از کلیه حواس پنجگانه در فعالیتهای باغبانی)را فراهم آورده است و سبب کنترل بیش فعالی و یا جلوگیری از آن می گردد.

ب)
باغبانی می تواند بعنوان یک روش آموزشی در شاخه های مختلف علوم و مهارتها نقش داشته باشد:
علوم ریاضی: با توجه به اینکه در باغبانی اندازه ها در حیات گیاهان نقش کلیدی ایفا می کنند، باغبانی مفهوم اندازه ها و همینطور اعداد و ارقام را بصورت عملی به کودکان آموزش می دهد.

علوم طبیعی: اساسی ترین و ساده ترین مفاهیم علوم، در رابطه با گیاهان، بطور عینی قابل مشاهده و آزمایش است و پرورش گیاهان و آموزشهای برپایه باغبانی، این اصول را بصورت ساده و قابل فهم برای کودکان بیان می کند.

محیط زیست: اساسی ترین نیازهای گیاهان و مراقبت از آنها، مفاهیم محیط زیست و دوستی و دانش حفظ آن را در کودک نهادینه می کند.

تغذیه: باغبانی توجه کودکان را به سبزیجات و میوه جات جلب نموده و چون کودکان در مورد پرورش آنها مهارتهایی دارند،به میوه ها و سبزیجات علاقمند شده و این عاملی است برای غلبه بر هجوم تبلیغات خوراکیهای آماده و زیان آور، اما خوشمزه، در راستای سلامت جسم کودکان.

هنر: باغبانی آمیخته ای از علوم و هنر است که باعث پرورش قریحه و استعدادهای ذاتی هنری در کودکان و تلطیف روحیه آنها می شود.

نظم و انضباط: باغبانی با توجه به اینکه فعالیتی است، در رابطه با موجودات زنده، ناخودآگاه نظم و انضباط را در وجود کودک تثبیت می نماید. بدلیل اینکه کودکان به عینه نتیجه اعمال نظم در مراقبت از گیاهان و یا عدم رعایت انضباط در رشد و نمو گیاه خود را مشاهده نموده و از نتیجه آن بطور عینی آگاه می شوند.

نتایج یک نظرسنجی جدید نشان داده است که آموزش باغبانی به کودکان آنها را مسئولیت پذیر بار می آورد و رفتارشان را آرام می کند.
این نظرسنجی از سوی انجمن سلطنتی باغداری در انگلیس مشخص کرد، بیش نیمی از والدین تاکید دارند، باغبانی به کودکانشان احساس مسئولیت می دهد و ۲۰ درصد از این والدین اظهار داشتند، این کار باعث می شود رفتار کودکانشان بسیار آرام تر شود.
بر اساس گزارش روزنامه میرور بیشتر کودکان وقتی درمی یابند، باغبانی مهارتیست که تا پایان عمر با آنها باقی می ماند و همراه با بزرگتر شدن می توانند از آن استفاده کنند، حس آرامش و مسئولیت پذیری بدست می آورند. دراین نظرسنجی گفته شده ،کودکان امروزی نسبت به والدین خود اطلاعات بیشتری از باغبانی دارند.
این در حالیست که در جوامع توسعه یافته، باغبانی بخش لاینفکی از فعالیتهای آموزشی کودکان است.
فعالیتهای آموزشی :
۱- آموزش مفاهیم پایه
۲- آموزش اصول باغبانی

۱- آموزشی مفاهیمی که به نوعی در پرورش گیاهان بصورت عملی دخیل هستند.مفاهیمی در مورد محیط زیست و روابط زیستی.این آموزش در قالب پکهای آموزشی که با استفاده از سرگرمیهای مورد علاقه کودکان طراحی شده ، ارائه می شود.
۲- آموزش اصول باغبانی، در دو بخش تئوری و عملی توسط کارشناسان باغبانی و فضای سبزتدریس می گردد.
تئوری: بصورت کتاب های داستانی مصور (راهنمائی برای والدین و مربیان)
عملی: پیاده نمودن همان داستانها توسط کودک مرحله به مرحله

۶.
کشاورزی آپارتمانی: مشاوره و ارائه ابزار لازم
با هدف آموزش و ترویج کشاورزی آپارتمانی به شهروندان علاقمند درباره کاشت در باکس های قابل نصب پشت پنجره، یا تراس و حیاط آموزش و مشاوره داده خواهد شد. همچنین در مورد امکان کاشت بر روی بام منزل و یا تکنیک های کاشت معلق در کناره دیوارهای منزل مشاوره و آموزش داده خواهد شد. همچنین ابزار لازم برای بستر سازی این نوع کشاورزی ارائه خواهد شد. به عنوان مثال می توان به باکس هایی اشاره کرد که بذرهای سبزیجات مختلف به خصوص سبزیجات برگی (ریحان،‌ تره و غیره) در آنها کاشته شده است. خانواده ها با خریداری و بردن این باکس ها به خانه روزانه به مقداری از مصرف خود به صورت بسیار تازه و نیز سالم دسترسی خواهند داشت. این باکس ها می توانند از طریق چنگک پشت پنجره ها نصب شوند و یا در حیاط، تراس یا پارکینگ (در صورت نورگیر بودن) گذاشته شوند.

 

۷.(فاز دوم)
مجموعه گلخانه های اکوپارک مشهد:
هدف از احداث این گلخانه ها تداوم کاشت و برداشت محصول در فصول سرد سال می باشد.

۸. (فاز دوم)
قطعات باغی اشتراکی:
هر چند خانواده می توانند در یک برنامه زمانی بلندمدت قطعه زمینی را اجاره کنند و نسبت به کاشت، نگهداری و بهره برداری از درختان میوه اقدام نمایند. هر مجموعه بین دو تا سه سال زمان لازم خواهد داشت تا میوه هایی سالم و عاری از کود و سم بدست بدهد، اما در این بازه زمانی این . خانواده ها می توانند از این فضا برای استراحت و عمق بخشیدن به رابطه خود با طبیعت استفاده کنند. این قطعه باغی سبز در تلطیف و پاک سازی هوای شهر مشهد نیز نقش مثبت ایفا خواهد کرد.

۹. (فاز دوم)
باغ گیاهان بومی:
در این باغ این هدف دنبال می شود که مردم با گیاهان بومی و منطقه ای که سازگار با آب و هوای منطقه است، آشنا شوند. هر چند ممکن است ما برای دوره ای کاج از شمال و گل های کاغذی از جنوب و چمن از مناطق پرباران را به منطقه کویری خود بیاوریم ولی در دراز مدت این گیاهان در منطقه ما دوام نخواهند آورد و با نوسانی غیر منتظره در شرایط اقلیمی آسیب جدی خواهند دید. ما دست آخر باید به گیاهانی بازگردیم که در بازه ای دست کم چند صد ساله در این محیط بقا و دوام داشته اند. هدف این باغ این است که با دید مصنوعی به پوشش گیاهی مبارزه کند و چشم ما را با بهترین مجموعه برای گیاهان منطقه مان، آشنا نگه دارد.

لازم به ذکر است تمام مجموعه خود را در تمام جنبه ها ملزم به رعایت اصول زیست محیطی و حرکت به سمت تحقق و اجرای آنها می داند: به عنوان مثال در شیوه های آبیاری به تحت فشار بوده منابع آبی دشت مشهد توجه ویژه خواهد شد / تلاش خواهد شد حداقل اتکا به منابع زیر زمینی آب وجود داشته باشد. با توجه به خصوصیات منطقه نسبت به احیای شیوه های بومی و تلفیق انها با شیوه های نوین اقدام خواهد شد: روشهایی مانند جمع آوری آب باران در فصول پر باران برای فصول خشک (آب انبارهای مدرن)، آبیاری با استفاده از کوزه، استفاده از پوشش های طبیعی برای پیشگیری از تبخیر آب و خشک شدن زودهنگام خاک پس از آبیاری و غیره

ساختمان های مجموعه از مصالح بوم آورد ساخته خواهند شد (مانند روش ابرخشت معمار آمریکایی ایرانی الاصل آقای خلیلی) و تامین مواد و انرژی از منابع پایا صورت خواهند گرفت (برق هیبرید خورشیدی – بادی – مغناطیس زمین، چرخه بازیافت آب در خانه و غیره)، به نحوی که این ساختمان خود الگو و نمونه ای از یک ساختمان دوستدار محیط زیست باشد و که بدون آجر و آهن و بتن ساخته می شود.

 

—————————————————————————————————————————

داستان چطور شروع شد؟

امروز هفتم مرداد ۱۳۹۲ اولین قدم عملی برای راه انداختن اکو پارک مشهد برداشته شد. موفق شدم از آقای حسین حیدری درباره اولین قدم ها، راهنمایی بگیرم. پیش از این دکتر وهاب زاده من رو تشویق کرده بود و گفته بود که از کجا می شه و باید شروع کرد.

طرح بالا مربوط به اکوپارک تهران می باشد که طبق هماهنگی به عمل آمده با آقای حیدری مشاور فنی ما در اکوپارک مشهد خواهند بود.

عمده ترین فعالیت اکوپارک، کشاورزی شهری (community based agriculture) خواهد بود. هر خانواده مشهدی در صورت تمایل می تواند یک قطعه کوچک در اکوپارک در اختیار خود بگیرد و در آن سبزیجات و صیفی جات مورد نیاز خود را کشت نماید. بدیهی است این کشاورزی به شیوه های زیستی و زیست بوم سازگار انجام خواهد شد. به علاوه دراین مجموعه تولید کمپوست با استفاده از زباله های تر خانگی اعضا و ایده های دیگری مانند تورهای کشاورزی یک روزه برای کودکان برگزار خواهد شد.

به عنوان اولین گام عملی بایستی طرح اولیه (proposal) اکوپارک را مکتوب کنیم (چه فعالیت هایی قرار است انجام شود و چه فوائدی برای شهروندان مشهدی این فعالیت ها خواهند داشت). سپس به عنوان شاخه مشهد گروه آی پی ام (IPM مخفف مدیریت تلفیقی آفات که اشاره به یک سبک کشاورزی بدون سموم شیمیایی دارد. آدرس وب سایت گروه آی پی ام تهران www.ipmgroup.ir) به سازمان های دولتی مختلف مراجعه کنیم و ببینیم کدام یک از آنها حاضر به پشتیبانی از این طرح است یعنی اینکه حاضر است قطعه زمینی در حد و اندازه چند هکتار در اختیار ما بگذارد (مساحت اکوپارک تهران دو هکتار است). این قطعه زمین اگر در یک قرارداد چند ساله نیز در اختیار اکوپارک مشهد قرار بگیرد باز هم خوب خواهد بود.

در اکوپارک مشهد موضوع میزان مصرف آب مورد توجه ویژه خواهد بود. با توجه به اینکه حدود ۸۰٪ تا ۹۰٪ آب مصرفی در خراسان در بخش کشاورزی است و در حدود ٪۶۰ تا ٪۶۵ از این آب هدر می رود. در کنار همه اینها بایست این را در نظر بگیریم که اضافه برداشت آب در سفره آب زیر زمینی مشهد حدود ۱۵٪ بیشتر از حد تجدیدپذیر است به نحوی که هر سال سطح آب در سفره زیر زمینی مشهد حدود یک متر پایین می رود و خود دشت نیز سالی در حدود ۲۵ سانتی متر نشست می کند (با خود فکر می کنم یعنی مشهدی ها معنی این حرف رو می فهمن!!؟ یعنی خونه شما داره هر چهار سال یه متر پایین می ره!!!). گفته می شه که این دشت تا ده سال دیگه احتمال زیاد آبی در درونش نخواهد داشت تا با چاه بیرون کشیده بشه. امسال از اواسط بهار ورودی آب سد دوستی صفر شده. رودخانه هریر رود یه رودخانه سیلابی هستش، یعنی این رودخانه یه سال ورودیش کم و یه سال زیاد می شه. ولی مسولان می دونن و صداش رو در نمیارن که بزرگترین پروژه عمرانی افغانستان سدی به اسم سلما هستش که روی هریررود ساخته شده (پس از چند ده سال بالاخره سال ۱۳۹۲ عملیات ساختش تمام شد).
به مقاله روزنامه خراسان نگاهی بیاندازید با عنوان «شهر تشته، آخرین نفس های دشت مشهد را می شمارد» و همینطور این یکی با عنوان «باور کنید فردا دیر است».
با وجود داده های بالا، دو موضوع در کشاورزی زیست پایدار اکوپارک مشهد در نظر خواهد بود اول افزایش ضریب امنیت غذایی شهروندان و دوم استفاده بهینه از آب به نحوی که پرت و تبخیر آب به کمترین میزان ممکن برسد.

افراد علاقمند با تماس با محمد قائم پناه (۰۹۱۵۳۱۶۳۴۶۳) می توانند در پروسه راه اندازی اکوپارک مشارکت نمایند.