Tag: permaculture

پرماکالچر چیه

پرماکالچر

به طور کلی جریان کشاورزی مخالف کشاورزی تجاری یا به زعم من خود محور / خودخواه / انسان محور رو می شه زیر این عنوان یه جورایی جا داد، فقط برای اینکه یه اسمی داشته باشیم که صداش بزنیم.

خود کلمه ترکیبی هستش از Permanent به معنی همیشگی و کلمه Agriculture به معنی کشاورزی: Perma + Culture

در حوزه دار و درخت و گیاه چی هستش که ولش کنیم چند سال و برگردیم باز هم مثل قبله؟ طبیعت: پرماکالچر هم این ایده رو داره، می گه کشاورزیی همیشگی (Permaculture) هستش که مث طبیعت باشه؛ الگوهای طبیعی / زیستی رو دنبال کنه.

برای اینکه تعریف مون رو یه جا کنیم می شه پرماکالچر (از دید ما) یعنی: تقویت و شکل دادن مجموعه ای از چرخه ها و اکوسیستم های طبیعی که از نظر کشاورزی بازده محصولی داشته باشن.

و اگر بخوام کلمه ای برای معادل فارسی اش پیشنهاد بدم یکی از اینا رو می گم: کشاورزی زیستی – کشت و کار طبیعی – کشاورزی خود به خودی، که این آخری واسه من دلچسب تره…

صفحه ویکی پدیای پرماکالچر: http://en.wikipedia.org/wiki/Permaculture

من بعد از چند سال دنبال کردن پرماکالچر به عنوان یه علاقه شخصی در سال ۱۳۹۳، ایده پرماکالچر رو با موضوع تسهیل ارتباط کودک با طبیعت (به عنوان زیر ساخت فرهنگی هر فعالیت دوستدار محیط زیست) با هم ترکیب کردم و به پارک علم و فناوری مشهد بردم. بعد از چند مرحله و حمایت برخی دوستان خوبم، موفق شدم اونها رو متقاعد کنم که این هم پرماکالچر و هم ارتباط بچه های آپارتمان نشین با عناصر طبیعی در قالب یک مزرعه شهری برای این شهر و کشور یک نیاز ضروری هستش.
الان در مرکز رشد منابع طبیعی و کشاورزی مشهد فعالیتی رو شروع کردم تحت عنوان «بوم مزرعه همرسی» که در صفحاتی جداگانه به تفصیل درباره اون صحبت می کنم.

الان برمی گردیم به صحبت درباره خود پرماکالچر؛
کشاورز پرماکالچر می دونه و روش کاری داره که در اون مسائل زیر لحاظ شدن:

– تمام عناصر داخل سیستم با هم اندرکنش (تعامل) دارند.
– اثرگذاری چند بعدی: هر عنصر مسئول انجام کارهای (کارکردهای) مختلفی است و هر کار توسط عناصر مختلفی انجام می شه.
– انرژی رو به صورت موثر و با راندمان بالا استفاده کنید. از انرژی های نو (تجدیدپذیر) استفاده کنید.
– از منابع طبیعی استفاده کنید.
– سیستم های متمرکز در مساحتی کم
– فرایندها و چرخه های طبیعی را بکاربگیرید و شکل بدهید.
– از «اثر لبه» پشتیبانی و از آن استفاده کنید (با ایجاد ساختارهای مقیاس کوچک و به بسیار پر بازده). *
- تنوع به جای تک محصولی

* زمانی که دو اکوسیستم به هم می رسند در مرزهای آنها پدیده ای رخ می دهد که به «اثر مرز» یا Edge Effect معروف است. در مرزها، تنوع زیستی (گوناگونی گونه ها) بالاتر است. ادوم می نویسد: میل به تنوع و تفاوت که در مرزهای به هم رسیدن دو جامعه، افزایش می یابد، «اثر لبه» است (به عنوان مثال در مرز جنگل نور خورشید و باد بیشتر نفوذ می کند، دما، رطوبت هوا، رطوبت خاک، شدت نور و تشعشعات موثر بر فتوسنتز همگی تفاوت می کنند و این، رشد گونه های در جستجوی فرصت را ترغیب می کند).  برای اطلاعات بیشتر به صفحه ویکی پدیای اثرلبه مراجعه کنید.

Sepp Holzer

این اصول رو از سپ هولزر Sepp Holzer نقل می کنم. کتابی داره با عنوان پرماکالچر / یک راهنمای عملی به کشاورزی و باغبانی مقیاس کوچک متمرکز. این کتاب رو می تونید از دراپ باکس ام دریافت کنید (این کتاب ۲۵۵ صفحه ای به زبان انگلیسی هستش). سپ هولزر یک کشاورز سر سخت اتریشی هستش که اسمش رو کشاورز شورشی گذاشتن. اون چند ده پیش که در حال اکتشاف روش کشاورزی خودش بود، با سرسختی در برابر قوانین و کاغذبازی های کشاورزی تجاری اتریش پایمردی می کنه و بارها کارش به دادگاه و تهدیدهای غذایی مختلف می کشه. به همین خاطر این لقب رو بهش می دن. خودش می گه که چقدر شب ها به خاطر این مسائل بی خوابی کشیده… اما دست آخر بعد از چند ده سال سیستمش به رسمیت شناخته می شه و چند کتاب از روش کارش منتشر می کنه، دانشگاه ها در مزرعه اش سمینار برگزار می کنند و کارآموزها برای کسب تجربه به اونجا میان… سپ الان به طور مرتب برای بازدیدکننده ها در مزرعه اش تور برگزار می کنه.

اگرچه من اول اسم سپ رو آوردم اما پدر پرماکالچر بیل مولیسون هستش و یک کتاب هم از ایشون به فارسی توسط جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست ترجمه شده: با همین عنوان پرماکالچر . به نظرم این کتاب برای یه سری آشنایی های کلی خوبه و برخی فصل هاش هم خیلی خوبه، خصوصن اگه با مفاهیم کشاورزی دوستدار محیط زیست تازه آشنا شدین. ولی در مجموعه به نظرم یک راهنمای عملی و کاربردی برای کسی که می خواد توی ایران به روش پرماکالچر یک مزرعه داشته باشه نیست.

پرماکالجر اثر بیل مولیسون

پروژه همرسی

پروژه همرسی                                             

                                        Consilience Project

این پروژه شامل چهار قسمت اصلی می شود: خانه زیست بوم سازگار، مزرعه کشاورزی زیستی (پرماکالچر Permaculture)، مدرسه طبیعت و یوگا و منطقه ای تحت حفاظت در اطراف این مجموعه. به تفکیک به تشریح هر مورد می پردازیم:

برای تامین مواد و انرژی تلاش خواهد شد از منابع تجدید پذیر در دسترس و نیز بازیافت (چه مواد چه انرژی) استفاده شود:

آب: چشمه، رودخانه، جمع آوری آب باران، گرفتن آب از مه، ذخیره آب در فصول پرباران برای فصل بدون بارش

برق: پانل های خورشیدی، توربین های بادی، در صورت دسترسی استفاده از انرژی جریان آب رودخانه، تولید نیرو از بیوگاز

گرما: صفحات جمع آوری گرمای خورشیدی (نسل های جدید آبگرمکن خورشیدی با سیستم ترکیبی مناسب)، استفاده از بیوگاز، برداشت چوب (کاشت منظم و سالیانه درختانی که رشد سریع دارند مانند گونه هایی از صنوبر و برداشت متناوب آنها)، تهیه خاک اره بلااستفاده از کارگاه های نجاری شهر، بازیافت گرمای آب استفاده شده در حمام در فصل سرد برای گرم کردن خانه از طریق یک سیستم گرمایش از کف یا رادیاتوری.

سرمایش: اتاقک سرد (cooling chamber –  سیستمی شبه بادگیر)، طراحی پنجره به نحوی که امکان جریان هوای مناسب در خانه وجود داشته باشد، کوزه (برای آب خنک)

تصفیه آب خاکستری: آب خروجی حمام و سینک ظرف شویی در حوضچه هایی که گیاهان با اثر تصفیه کننده (مانند وتیور) در آنها وجود دارد تصفیه نسبی می شود و به مصرف کشاورزی می رسد. بدیهی است که از شوینده های قوی استفاده نباید نمود.

کمپوست: زباله های تر خروجی خانه و نیز فضولات انسانی و دامی به سیستم تولید بیوگاز وارد و در نهایت به صورت کود زیستی خارج می شوند (که در باغ میوه مورد استفاده قرار می گیرند).

گلخانه: چسبیده به خانه در سمت رو به جنوب ساخته می شود تا خانه و گلخانه از اندرکنش متقابل گرمایی یکدیگر بهره ببرند و همچنین گلخانه در فصل سرد به عنوان یک لایه عایق حرارتی برای خانه عمل کند.

تصویر فوق مربوط به یک سبک خانه سازی زیست بوم سازگار با نام Earthship می باشد و تنها برای دادن یک ایده کلی در متن گذاشته شده است.

مراحل ساخت این خانه ۱۰۰٪ زیست بوم سازگار به همراه اطلاعات فنی و تکنیکی مربوط به آن به طور کامل مستندسازی خواهد شد تا در اختیار سایر علاقمندان به سکونت در خارج از شهر قرار بگیرد.

۲. مزرعه پرماکالچر:

خود کلمه ترکیبی است از Permanent به معنی همیشگی و کلمه Agriculture به معنی کشاورزی: Perma + Culture که می توان معادل فارسی آن را کشاورزی خود به خودی / کشاورزی زیستی یا کشاورزی پایدار دانست.

این سبک کشاورزی که به طور عمومی کوچک مقیاس می باشد در تقابل با کشاورزی تجاری، پول سازی را از سطح اول توجه خود خارج کرده و تطابق با زیست بوم اطراف خود را مدنظر قرار داده است و خود را به این ترتیب تعریف می کند: مجموعه ای از چرخه ها و اکوسیستم های طبیعی که بازده کشاورزی دارند.

در این سبک کشاورزی؛ زمانی که کشاورز تصمیم به راه اندازی یک مزرعه می گیرد در سکوت و آرامش وارد قطعه زمین خود می گردد، در گوشه ای آرام می گیرد و تلاش می کند مشاهده کند خودش و زمینش کجاست، چه چرخه هایی از حیات در آن جاریست، چه عناصری از خاک و آب و باد و پوشش گیاهی و جانوری در اطرافش وجود دارند، آن ها را بفهمد و multi functional بودن هر عنصر را درک کند.

او سعی می کند در یک پروسه آرام با ایجاد تغییری کوچک به عنوان انسان در کنار سایر زیستمندان منطقه خود را وارد چرخه های غذایی اکوسیستم موجود کند. پس از ایجاد هر تغییر کوچک تلاش می کند تبعات آن را بر محیط ببیند و بر اساس آن تصمیم بگیرد قدم بعدی چه باشد.

در هر گام دو استراتژی دارد: ۱. اهمیت به تنوع در مقابل رویکرد تک گونه گرایی (تلاش برای همزیستی و کنار آمدن با گونه های گیاهی و جانوری موجود در مقابل تلاش برای غلبه و پیروزی و پس راندن آنها) و ۲. چیدمان هر عنصر به نحوی که خروجی هر بخش ورودی بخشی دیگر باشد و به این ترتیب کمترین ورودی کار و انرژی لازم باشد (تلاش برای ایجاد یک سیستم خود به خودی)

۳. مدرسه طبیعت و یوگا:

 در یک صفحه جداگانه ایده مربوط به این مدرسه را توضیح داده ام: صفحه مدرسه طبیعت و یوگا

 ۴. منطقه تحت حفاظت

در ادای دینی متقابل به طبیعت این وظیفه ما خواهد بود که آنچه می توانیم برای حفاظت و تقویت فلور و فون منطقه انجام دهیم. رویای ما این است با سبک زندگی تجدیدپذیر خود (sustainable) کمترین ردپای بوم شناختی (Ecological Footprint) را داشته باشیم و همچنین گونه های گیاهی و جانوری حاضر در منطقه و خطراتی که زیست بوم شان را تهدید می کنند بشناسیم و در جهت حفاظت آنها گام برداریم. در این مسیر هماهنگی و همراهی با سیاست های سازمان های دولتی کلیدی خواهد بود. گمان ما بر این است که در دو زمینه می توانیم موثر باشیم:

الف) یکی از عوامل مهم در برنامه های حفاظت از زیستگاه های طبیعی سبک زندگی ساکنین بومی / روستاییان این مناطق می باشد. امیدواری ما این است به عنوان یک تشکل غیر دولتی بتوانیم حلقه واسط مجریان دولتی و ساکنین محلی منطقه خود باشیم و با آموزش آنها (چه کودکان در مدرسه و چه بزرگسالان در مسجد و از طریق دهیاری ها و ریش سفید ها) این درک و فهم را در آنها زنده کنیم که مادامی که زیست بوم اطراف شان زنده باشد زندگی آنها در آن منطقه میسر خواهد بود.

ب) در منطقه سکونت مان، در نقش دیده بان و چشم های سازمان های نظارتی عمل کنیم تا مانع دست اندازی های غیرقانونی و بی مجوز این موجود دوپا باشیم.

شروع داستان من

درود،

این لحظه تولد بازتاب مجازی رویاهای اخیر من هستش، اول اسمش رو گذاشته بودم دره همزیستی چون فکر می کردم رویاهام رو در دره ای در اطراف نیشابور عملی کنم؛ چه رویاهایی!؟ من محمد و زینب با احتمالن دوستایی که در آینده اضافه بشن تصمیم داریم پروژه کشاورزی زیستی (پرما کالچر Permaculture) به همراه خانه زیست بوم سازگار خودمون رو استارت بزنیم.

دوست بی نهایت خوبم حسین وهاب زاده هم راهنما و همراه ماست.

 This is the birth moment of internet based part of what, which first, I had called it Valley of Symbiosis, something around Neishabour (North East of Iran) where me, Mohammad and Zeinab and probably some other future friends have in mind to start our permaculture and eco-friendly house project.

Hossein Vahabzade, my extremely good friend is our guide and companion on the road.